مقاله بررسی حقوقی ضرب و جرح

مقدمه:

ضرب و جرح از جمله جرایمی است که به تمامیت جسمانی دیگری‏ آسیب وارد می‏کند و در زمره جرایم علیه اشخاص می‏باشد.شدت وضعیت‏ آسیب‏ها برحسب شرایط زمانی و مکانی و خصوصیات طرفین در گیر،متغیر می‏باشد.این جرم از زمان‏های بسیار دور در بین جوامع بشری وجود داشته‏ و به لحاظ ضعف و فقر فرهنگی یا کمبود مسائل اقتصادی و اجتماعی به‏ اشکال مختلف بروز کرده است.امروز نیز عوامل مختلفی چون خصوصیات‏ محیطی،قومی،فردی و مزاجی و…در بروز این جرم مؤثر بوده و روی بزه‏ دیده و اطرافیان او و اشخاصی که ناظر چنین صحنه‏های خشونت آمیزی‏ هستند آثار مختلفی می‏گذرد.

ضرب در لغت به معنی‏”زدن‏”است و از حیث حقوقی به‏”صدمات گفته‏ مس‏شود که وارد کردن آنها موجب از هم گسیختگی ظاهری نسوج و جاری‏ شدن خون از بدن نمی‏شود.”ازاین‏رو تورم،کبودی،پیچ خوردن مفاصل‏ بدون شکستگی،خون مردگی و…،از مصادیق ضربمی‏باشند.ضرب‏ ممکن است با دست یا پا یا تمام سنگینی بدن و امثال آن یا با استفاده از ابزاری مثل چوب و سنگ باشد.بنابراین،ملاک تشخیص وارد کردن صدمه‏ بدون خونریزی،ظاهری است.

اما جرح در لغت به معنی زخم زدن بوده و به آسیب‏هایی گفته می‏شود که‏ موجب از هم گسیختگی بافت‏ها شده و با خونریزی ظاهری و بیرونی همراه‏ باشد مانند خراشیدگی،بریدگی یا پارگی دست.گاه ممکن است این از هم‏ گسیختگی همراه با شکستگی باشد؛بنابراین قطع عضو،سوختگی، شکستگی و بریدگی و امثال آن از انواع جرح محسوب خواهند شد.

در چه مواردی قطع یا جرح عضو،عمدی محسوب‏ خواهد شد؟

اگر شخصی به قصد قطع یا جرح عضو به دیگری صدمه وارد کند یا اینکه قصد این عمل را نداشته باشد ولی نوعا عملش منجر به قطع یاجرح عضو شود،در این حالت نیز عمل او عمدی محسوب می‏شود؛مانند آنکه قصدش دور کردن دیگری از صحنه درگیری یا ادب کردن او باشد و با چاقو به او صدمه وارد کند.در اینجا قصد او قطع یا جرح عضو نیست ولی‏ نوع وسیله‏ای که از آن برای انجام این کار استفاده کرده،منجر به این نتیجه‏ شده است.

همچنین ممکن است شخص نه قصد مصدوم کردن داشته باشد و نه نوعا عملش منجر به ایراد صدمه شود،ولی عمل او نسبت به طرف مقابل به واسطه‏ پیری،بیماری،ضعف جسمانی یا سن کم نوعا منجر به قطع یا جرح عضو شود و او نیز به این مسئله واقف باشد.در این حالت نیز عمل او عمدی‏ محسوب می‏شود.

باید توجه داشت که اگر قطع یا جرح عضو عمدی باشد،شخص مصدوم‏ می‏تواند از دادگاه تقاضای قصاص کند که در صورت اثبات مجرمیت ضارب، وی مجرم شناخته شده و با رعایت شرایط زیر قصاص خواهد شد:

-باید در قصاص بین اعضا تساوی وجود داشته باشد؛یعنی اگر کسی‏ دست راست دیگری را شکست،دست راست او به تقاضای مصدوم شکسته‏ می‏شود.ازاین‏رو تساوی در محل شرط است و باید در مقابل قطع عضو طرف راست،عضو همان طرف و در مقابل طرف چپ،عضو همان طرف‏ مصدوم قصاص شود.البته در اینجا یک استثنا وجود دارد و آن در مورد دست‏ و پاست.به این صورت که اگر مجرم دست راست نداشته باشد،دست چپ‏ او و اگر دست چپ هم نداشته باشد،پای او به جای دست قصاص شود،ولی‏ این قاعده در مورد سایر اعضا مثل گوش،چشم،و…تسری پیدا نمی ‏کند.

-در قصاص علاوه بر تساوی بین محل اعضا،باید از نظر سالم بودن و اصلی بودن هم با یکدیگر مساوی باشند.بنابراین،هر گاه در قصاص جرح‏ رعایت تساوی ممکن نباشد(مانند بعضی از جراحت‏ها یا سوختگی‏های‏ عمیق)،یا در مورد شکستگی استخوان‏ها که قصاص موجب تلف جان مجرم‏ شده و سبب می‏شود که بیشتر از مقدار صدمه وارد شده به مصدوم به مجرم‏ آسیب وارد شود،به جای قصاص وی از او دیه گرفته شده و به شاکی پرداخت‏ می‏ شود.

الم‏ بودن،اصلی بودن و محل عضو وجود نداشته باشدیا قصاص موجب تلف‏ جان یا عضو مجرم گردد،قصاص اجرا نخواهد شد و تبدیل به پرداخت دیه‏ می‏شود.

-در مواردی که اجرای حکم قصاص قطعی باشد،شرط اصلی آن است‏ که نباید اندازه آن بیشتر از اندازه صدمه وارد شده به شاکی باشد.برای رعایت‏ این شرط،حدود جراحت وارد شده کاملا اندازه گیری می‏شود.

-در قطع و جرح عمدی عضو به هنگامی که به هر دلیل امکان‏ قصاص عضو نباشد(مثلا شاکی رضایت داده باشد یا شرط تساوی محقق‏ نباشد)،در شرایط زیر ضارب به دو تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد:

صدمه وارده موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضو مصدوم شود.

صدمه وارده منتهی به مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع مصدوم گردد.

صدمه وارده منجر به از بین رفتن عقل مصدوم گردد.

قاضی تشخیص دهد که اقدام مجرم باعث اخلال در نظم و امنیت‏ عمومی شده یا موجب شده یا موجب شده که وی یا دیگران متجری و گستاخ شوند.

اگر صدمات وارد شده منجر به آسیب‏های گفته شده نگردد،ولی مجرم از اسلحه یا چاقو و امثال آن در وارد کردن صدمه استفاده کرده باشد،به سه ماه‏ تا یک سال حبس محکوم می‏ شود.

 

فهرست مطالب
…………………………………………………………………………………………………… ۱
قطع یا جرح عضو چه موقع عمدیست …………………………………………………. ۲
نمونه شکایت نامه …………………………………………………………………………………. ۴
چه عملی دفاع و مشروع است ……………………………………………………………… ۶
اثبات قانونی ضرب و جرح …………………………………………………………………….. ۷
شکایت متقابل شاکی و متشاکی ………………………………………………………… ۱۰
ارجاع پرونده به روانشناس ………………………………………………………………….. ۱۱
شناسایی متهم …………………………………………………………………………………….. ۱۲
مجازات ضرب و جرح در قانون …………………………………………………………… ۱۳
نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………… ۲۱
منابع ……………………………………………………………………………………………………. ۲۳

خرید

234 بازدید